Met het doel om tot inzicht en oplossingsrichtingen te komen, heeft Jan Andries Wolthuis, projectleider Vermindering Bestuurlijke drukte van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties aan Twynstra Gudde gevraagd om een narratief, verhalenverzamelend, onderzoek naar het begrip Bestuurlijke drukte te ontwikkelen en uit te voeren.
Ervaringsverhalen verzamelen
Wij hebben eerst onderzocht in welke beleidsdomeinen de meeste Bestuurlijke drukte verwacht kan worden. Wij hebben vervolgens toonaangevende bestuurders en professionals benaderd, die werkzaam zijn in: zorg, onderwijs, gebiedsontwikkeling, sociale cohesie en werk en inkomen.
Aan de hand van een serie van vijfentwintig diepte-interviews zijn verhalen, voorbeelden en ervaringen verzameld, die het begrip Bestuurlijke drukte illustreren en concretiseren. Samen met Walter Ligthart, Mayan Exel en Anne Geurts zijn de interviews verwerkt en gebundeld in het rapport ‘Filevorming in de polder’. Het rapport kenmerkt zich door de vele letterlijke citaten, die zijn opgetekend uit de interviews.
Bestuurlijke drukte leeft
Eén van de belangrijkste bevindingen is dat het thema Bestuurlijke drukte in de praktijk emotioneel beladen is. Bestuurders en professionals ervaren Bestuurlijke drukte als een complexe, soms ‘gekmakende optelsom van overheidsgedoe’ bij het realiseren van hun professionele c.q. bestuurlijke missie. Debet hieraan is volgens velen vooral de dominante bestuurscultuur van risicobeheersing, controle en verantwoording. Hoewel Bestuurlijke drukte ook positief te duiden is als ‘democratisch polderen’, het negatieve effect ervan wordt zó hinderlijk en schadelijk bevonden dat veel geïnterviewden aangeven zelf actief te willen bijdragen aan het doorbreken van deze gang van zaken. Want, zo klinkt het, Bestuurlijke drukte, dat ben je ook zélf.
Naast ander bestuurlijk gedrag, worden ook aandacht voor gemeenschappelijke belangen, sturen op resultaat, vertrouwen, verbindend leiderschap en de bereidheid tot systeemaanpassingen genoemd als hefbomen voor verandering.
Nieuwe aanpak
Met het onderzoeksrapport ‘Filevorming in de Polder’ heeft het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties een krachtig instrument in handen om het gesprek over Bestuurlijke drukte onderbouwd te kunnen voeren. Het onderzoek heeft het inzicht en bewustzijn over Bestuurlijke drukte vergroot en dient daarmee zowel intern als extern als spiegel voor bestuurders, ambtenaren en professionals.
Het ministerie bouwt de komende periode voort op de resultaten van het onderzoek. Zo staan een publicatie en een symposium over Bestuurlijke drukte op de agenda. Daarnaast wordt een open netwerk gevormd van bestuurders, directeuren en professionals, die actief willen bijdragen aan het doorbreken van Bestuurlijke drukte.
