Innovatie door diversiteit

Hierdoor is veel focus gelegd op verbetering van de brandweerorganisatie (binnen bestaande kaders), terwijl échte innovatie (vernieuwing) mondjesmaat tot stand komt. Het invoeren van een diversiteitsbeleid is een belangrijk instrument om innovatief vermogen te stimuleren.

Stil staan is achteruitgaan
Innoveren is nodig om succesvol te worden en te blijven. Een veranderende economie, snelle technologische ontwikkelingen en aanvullende wensen en kritische houdingen van burgers vragen van de brandweer hierop te anticiperen. Als brandweer wil je inspelen op deze behoeften om een zo goed mogelijke brandweerzorg in een gemeente of regio te realiseren. Het openstaan voor vernieuwing is daarnaast van belang om blijvend toegevoegde waarde te behouden en te creëren, continuïteit van de brandweerorganisatie te verzekeren en processen te vernieuwen waardoor efficiëntie wordt verhoogd en kosten worden verlaagd.

Brandweer nog vrij homogeen
Binnen de brandweer is sprake van een vrij homogene groep medewerkers. Er is wel sprake van verschillen in leeftijd, maar het percentage vrouwen en allochtonen bij de brandweer is nog altijd laag. Mensen voelen zich tot elkaar aangetrokken naarmate er meer overeenkomsten zijn. Brandweermensen ‘zoeken’ mensen waarmee ze een ‘klik’ hebben en mensen die ze vinden passen binnen het huidige personeelsbestand. Een andere belangrijke oorzaak is dat het werven van vrijwilligers grotendeels in bestaande netwerken plaatsvindt. Als er in bestaande netwerken weinig contacten zijn met allochtonen, is de kans klein dat zij in aanraking komen met en toetreden tot de brandweer.

Diversiteit stimuleert innovatie
Een middel om innovatie binnen de brandweer te vergroten is toe te groeien naar een meer divers personeelsbestand waarin mensen met verschillende achtergronden (gender, etniciteit en leeftijd) een bijdrage leveren aan de ontwikkeling van de organisatie. Een verschil in achtergrond zorgt ervoor dat medewerkers een andere houding en gedachte hebben over het ontwikkelen van een organisatie en hoe je kansen in een organisatie kunt creëren. Zo blijkt uit de literatuur dat een divers samengestelde organisatie meer creativiteit heeft en meer innovatievermogen.
De gedachte is dat het goed managen van medewerkers met een verschillende achtergrond tot ‘concurrentievoordeel’ kan leiden met verbeterde resultaten voor de organisatie als gevolg. Vanuit verschillende invalshoeken ontstaat er ruimte voor creativiteit, wat leidt tot vernieuwende ideeën en inzichten.

Diversiteit voor de brandweer
De brandweer kan diversiteit strategisch inzetten om richting te geven aan de gewenste ontwikkeling van de organisatie. De voorspelling is dat de arbeidsmarkt in 2020 een zeer open markt is, waar bijvoorbeeld ouderen aan de slag willen, kunnen of zelfs moeten of doordat de verdienstelijking van de maatschappij vraagt om meer vrouwelijke competenties. Diversiteitsbeleid kan inspelen op een aantal ontwikkelingen, zoals het tekort aan vrijwilligers in de dagsituatie, de vraag naar gekwalificeerd beroepspersoneel, de uitstroom door vergrijzing, stimuleren van aantrekkelijk werkgeverschap en de behoefte aan vernieuwing binnen de brandweer. Maar een divers personeelsbestand kan ook zorgen voor een uitbreiding van het netwerk om burgers te bereiken, denk aan risicocommunicatie en preventie. Daarnaast draagt het bij aan een verbeterd imago als werkgever waar mensen graag voor willen werken.

Hoe ontstaat meer diversiteit binnen de brandweer?
Diversiteit in je organisatie vraagt gericht investeren in het aantrekken van de juiste mensen, maar ook in het bouwen aan een cultuur waarin mensen met verschillende achtergronden en leeftijden zich prettig voelen. Suggesties om dit vorm te geven zijn:
- Diversiteit als onderdeel van het personeelsbeleid. Binnen het personeelsbeleid moeten mogelijkheden beschreven staan die inspelen op de specifieke wensen en eisen van individuele werknemers. Hierdoor wordt een sfeer gecreëerd waarbij elke medewerker in zijn persoonlijke behoefte kan voorzien en een eigen identiteit kan ontwikkelen. Het erkennen van verschillen en hierop inspelen vergroot persoonlijke ontwikkeling en binding en betrokkenheid met de organisatie.
- Het ontwikkelen van gemeenschappelijke waarden en normen met ruimte voor verschil. Benadruk in het personeelsbeleid dat verschillende achtergronden en ervaringen van medewerkers gewaardeerd wordt. Juist in het kader van het leren van elkaar en het tot stand brengen van vernieuwing.
- Het uitdragen van meerwaarde van diversiteit door management. Het is belangrijk dat het management een voorbeeldfunctie vervult en verschillen waardeert om innovatie tot stand te brengen.
- Met een andere bril zoeken naar nieuw talent. Met medewerkers binnen de brandweer moet gesproken worden over de noodzaak om medewerkers aan te nemen op basis van hun talent en vaardigheden zonder teveel achtergrond te benadrukken.
- Ontwikkelen van personeelsbeleid en- instrumenten die diversiteit stimuleren. Te denken valt aan leeftijdsbewust personeelsbeleid, het faciliteren van flexibele arbeidsvoorwaarden (parttime werken bijvoorbeeld), stimuleren van een goede balans tussen werk- en privétijd. Ook het aanbieden van een interculturele communicatietraining kan een manier zijn om tussen medewerkers van verschillende achtergronden wederzijds begrip te creëren en samenwerking tot stand te brengen.